Surfen op Santa Maria: Praia Formosa in de zomer, Anjos in de winter en de suproute bij São Lourenço

Op de officiële lijst van het toeristenbureau heeft Santa Maria twee surfspots, en die liggen aan tegenover elkaar liggende kusten. Praia Formosa aan de zuidkust werkt op de zomerswell, Anjos aan de noordkust in de winter. Daarnaast is er één suproute, langs de kliffen ten zuiden van São Lourenço. Welke kust golven krijgt, hangt af van de maand, dus plan je reis eerst rond het seizoen.

De surfsite van het toeristenbureau van de Azoren noemt acht scholen en aanbieders. Ze zitten allemaal op São Miguel of Terceira, geen enkele op Santa Maria (gecontroleerd in november 2026). De enige verhuur die we op het eiland vonden, is de camping bij Praia Formosa: de bungalowpagina noemt surfboards, de homepage kajaks. Geen van beide pagina's geeft maten of prijzen, dus vraag het vooraf na en neem als het kan je eigen board, wetsuit en rifschoenen mee.

In 2026 voer Atlânticoline niet naar Vila do Porto, dus een board komt per vliegtuig. Bij SATA Air Açores mag een surfboard of bodyboard maximaal 200 cm lang, 60 cm breed en 50 cm hoog zijn. Een longboard of supboard mag tot 240 cm. Beide reizen als apart stuk bagage in een stevige boardbag, met 10 kg extra vrije bagage. Meld het board meteen aan als je de vlucht boekt: zonder bevestigde aanmelding betaal je op het vliegveld en gaat het alleen mee als er plaats is. Controleer de regels vlak voor vertrek nog eens, want ze veranderen.

Het zeewater is in februari en maart ongeveer 17,5 °C, in juni 20,5 °C en het warmst in september, rond 23,5 °C. Voor de wintergolven bij Anjos past een lang wetsuit, bij Praia Formosa is in augustus een shorty vaak genoeg.

De officiële gids noemt Formosa de beste golf van het eiland en geeft hem vijf sterren voor kwaliteit, maar maar twee voor regelmaat. Het is een rechtse pointbreak aan de westkant van het strand, voor de ruïne van het fort São João Baptista. De take-off is snel en leidt naar een goede wand. De golf werkt bij 1 tot 2 m, van laag tot half tij, op swell uit het zuiden en aflandige wind uit noord tot noordoost. Boven 2 m schuift de piek naar het oosten, wordt de golf dikker en sluit hij vaker.

Je peddelt vanaf het zand naar buiten, dus deze spot is makkelijker te bereiken. De bodem is kiezel en rots, en surf-forecast.com waarschuwt voor rotsen en muien. De cijfers vragen geduld: zelfs in augustus, de beste maand, zijn de golven maar ongeveer 15% van de tijd clean, 16% verwaaid en de overige 69% te klein voor de meeste surfers. De officiële gids raadt de spot aan voor gevorderden en ervaren surfers en noemt hem de drukste van het eiland.

De zomer is hier ook het zwemseizoen. In 2026 stonden er van 12 juni tot 13 september strandwachten, en in augustus vult het festival Maré de Agosto de baai. Blijf ruim uit de buurt van zwemmers en vraag de strandwacht waar boards welkom zijn. Onze strandengids voor Santa Maria beschrijft het strand zelf, het artikel over kamperen de camping erachter.

Anjos aan de noordkust, ongeveer 4 km van het vliegveld, heeft swell uit het noorden nodig en wind uit zuid tot zuidoost. Surf-forecast.com noemt de winter als seizoen en februari als beste maand, met cleane golven ongeveer 26% van de tijd en verwaaide omstandigheden 62% van de tijd. Druk wordt het er volgens de site zelden.

De golf is een rechtse die breekt voor de parkeerplaats van de natuurlijke zwembaden naast de vissershaven. De officiële gids geeft hem vier sterren voor kwaliteit en drie voor regelmaat en beschrijft hem als dik en krachtig, met een goede start die ruimte laat voor manoeuvres. Op zijn best bij 2 tot 3 m, van half tij tot hoogwater, en alleen voor gevorderden en ervaren surfers. Je gaat erin en eruit over de rotsen voor de break. Op grote dagen gebruiken surfers in plaats daarvan het zwembad of de vissershaven in het westen. Op kleinere dagen steken er binnenin puntige rotsen boven water uit, dus schoenen zijn geen overbodige luxe.

Dezelfde noordelijke swell die de golf maakt, sluit het zeewaterbad, dus op een surfdag in Anjos wordt er niet gezwommen. De bemanning van Columbus zou in 1493 in deze baai aan land zijn gegaan, en de kapel boven de haven geldt als het oudste christelijke gebouw van de Azoren. Ons artikel over Vila do Porto en Anjos beschrijft allebei.

De officiële site noemt één suproute op het eiland, vanuit de Baía de São Lourenço aan de oostkust. In de baai is het water helder boven verspreide riffen. De route zelf verlaat de baai naar het zuiden en volgt een hoge klif naar een tweede, grotere baai met grotten waar je in kunt peddelen en een strand zonder weg ernaartoe.

Het is een tocht voor rustige dagen: geen wind en geen swell. De baai ligt op het oosten, dus bij de gebruikelijke westenwind blijft hij vlak en bij oostenwind wordt het er onrustig. Ga bij welke swell dan ook niet het water op, want bij de grotten en de klif kun je nergens aan land. De weg naar het strand is steil en de parkeerplaatsen liggen boven op de wijnterrassen, dus een hard board naar beneden sjouwen is zwaar. Een opblaasbaar board is makkelijker en past ook binnen de grens van 240 cm van de luchtvaartmaatschappij. Ons artikel over São Lourenço beschrijft de baai en de uitkijkpunten erboven.

• Juni tot september: Praia Formosa op zuidelijke swell, vaak klein. Een goede tijd om op rustige dagen te suppen bij São Lourenço, en het zeewater is het warmst.
• Oktober tot maart: Anjos op noordelijke swell, met meer wind en meer verwaaide dagen. Formosa heeft swell uit het zuiden nodig, en die komt in dit seizoen minder vaak.
• Elke maand: trek er meerdere dagen voor uit. Als de golven zelfs in de beste maand minder dan een derde van de tijd clean zijn, mis je ze in een weekend makkelijk.

Kun je op Santa Maria een surfboard huren? Op de officiële lijst van het toeristenbureau van de Azoren staat geen surfschool op Santa Maria (november 2026). De camping bij Praia Formosa noemt verhuur van surfboards en kajaks, zonder maten of prijzen. Vraag het vooraf na of neem je eigen board mee.

Kun je met een surfboard of supboard naar Santa Maria vliegen? Ja. SATA Air Açores neemt surfboards tot 200 cm en longboards of supboards tot 240 cm mee, met 10 kg extra vrije bagage. Meld het board aan bij je vlucht.

Wanneer zijn de golven op Santa Maria het best? Dat hangt af van de kust: Anjos in de winter op noordelijke swell, Praia Formosa in de zomer op zuidelijke swell, vaak in augustus.

Is Santa Maria geschikt voor beginners? Niet echt. Beide officiële spots staan te boek voor gevorderden en ervaren surfers, er is geen school op het eiland en beide golven breken vlak bij rotsen. Beginners kunnen beter eerst op São Miguel leren.