Santa Cruz das Flores: de walvisfabriek, het kloostermuseum en een wandeling door de stad

De meeste bezoekers zien Santa Cruz das Flores twee keer: de middag dat ze landen en de ochtend dat ze vertrekken. Het enige vliegveld van het eiland ligt aan de rand van de stad, en de watervallen en kratermeren liggen aan de andere kant van het eiland, dus de stad wordt vaak overgeslagen. Dat is jammer, want hier staan de twee dingen op Flores die laten zien hoe mensen hier leefden: een walvisfabriek met de machines nog op hun plek en een franciscanenklooster uit de 17e eeuw. Beide liggen in de stad, op loopafstand van elkaar. Met een halve dag zie je ze allebei, en de zwembaden van de stad liggen ernaast als je klaar bent.

Het beste moment is de eerste of laatste halve dag van je verblijf, of een dag waarop de wolken op het plateau hangen en de meren de rit niet waard zijn.

Santa Cruz is de hoofdplaats van het eiland, een parochie met 1.552 inwoners bij de volkstelling van 2021. Het strekt zich uit langs de oostkust tussen twee kleine havens. Porto das Poças, aan de zuidkant, is waar de vissersboten vandaan varen. Porto do Boqueirão, aan de noordkant, was het walvisstation en hoort nu bij het museum. De landingsbaan ligt aan de noordrand van de stad. Alles in dit artikel ligt op loopafstand van elkaar, en je kunt de auto bij je accommodatie laten staan.

Dit is de stop waar je de rest omheen plant. De bouw van de fabriek begon in oktober 1941, en in maart 1943 stonden de machines erin. Walvissen die door de boten van het eiland werden binnengesleept, werden via een sleephelling het terrein op getrokken en hier verwerkt, tot de walvisvangst op Flores begin jaren tachtig ophield. Het drukste jaar was 1963, met 103 walvissen.

Het gebouw ging in 2015 opnieuw open als museum, en de fabriek is gebleven zoals ze was. Je loopt langs de ovens waarin het spek tot traan werd gesmolten en de machines die vlees en botten tot meel maalden en droogden. Er zijn harpoenen, boten, bewerkt bot en een film van een van de laatste vangsten. Buiten staat een levensgroot model van een potvis, opengesneden om te laten zien waar de fabriek mee werkte.

Het hoort bij het Museu das Flores, dat ook het hieronder beschreven klooster beheert, dus hetzelfde telefoonnummer (+351 292 592 159) geldt voor allebei.

Ernaast, op Rua do Boqueirão 2-A, zit in de tanks waarin vroeger de walvistraan van de fabriek werd opgeslagen nu het Centro de Interpretação Ambiental do Boqueirão, beheerd door het natuurpark van het eiland. Waar de fabriek over het doden van walvissen gaat, gaat het centrum over de levende zee rond Flores: vaste en trekvogels, wat er leeft in de getijdenpoelen en het open water, walvissen en dolfijnen, en de hydrothermale bronnen op de zeebodem. Het gebouw kwam in 2011 in de Architectuurgids van Zuid-Portugal en de eilanden, en alleen al om de verbouwing is het een kijkje waard.

Trek er 30 tot 45 minuten voor uit. De openingstijden wisselen per seizoen en per bron, dus bel het centrum op +351 292 542 447 voordat je erheen loopt.

Het klooster staat midden in de stad. Franciscaner monniken begonnen het in de jaren 1640 te bouwen, in barokstijl. De kloosterorden werden in 1832 opgeheven en twee jaar later kwam het gebouw in particuliere handen. Sinds 1980 is het beschermd als monument van openbaar belang.

Tegenwoordig is het de hoofdvestiging van het Museu das Flores. In de kloosterkerk hangt religieuze kunst, en de collecties beslaan het eilandleven van de 18e tot de 20e eeuw: visserij, walvisvangst en het verzamelen van zeewier, een verzameling scrimshaw, veeteelt en zuivel, spinnen en weven. Het derde gebouw van het museum is het museumhuis Pimentel de Mesquita. Het museum vermeldt alle drie onder één contactadres, dus vraag als je belt welke er die dag open zijn.

De openingsdagen verschillen per vermelding: sommige tonen een patroon op werkdagen, andere dinsdag tot en met zaterdag. Bel vooraf of mail naar museu.flores.info@azores.gov.pt in plaats van op één schema te vertrouwen.

Op korte loopafstand van het klooster staat de parochiekerk, de Igreja Matriz de Nossa Senhora da Conceição. Met de bouw werd eind 18e eeuw begonnen, en pas in 1859 was ze af, na jaren van geldgebrek. Staat de deur open, ga dan naar binnen.

De Piscinas Naturais do Altio, aan de Avenida dos Baleeiros, zijn de belangrijkste badplaats van het eiland en een van maar twee op Flores die het regionale programma als zwemwater controleert. Het seizoen loopt van half juni tot half september, met een strandwacht in het seizoen, plus douches, toiletten en gratis parkeren. De baden worden omsloten door lava en niet door beton, dus hoe rustig ze zijn, hangt af van de zee daarbuiten.

Ze liggen op het oosten. Zwem 's ochtends: door de heuvelrug achter de stad liggen ze vroeg in de middag in de schaduw.

• Begin bij de walvisfabriek als die opengaat, wanneer het nog rustig is.
• Loop naar het milieucentrum ernaast.
• Loop naar het klooster en het Museu das Flores, en kijk binnen in de parochiekerk vlakbij.
• Sluit af bij de zwembaden van Altio als het zomer is en nog ochtend, of anders bij een café bij de haven.

Controleer op een vertrekdag je vlucht voordat je aan de hele route begint. Vluchten van Flores schuiven mee met het weer, en het vliegveld ligt zo dichtbij dat je één museum kunt doen, opnieuw kunt kijken en dan over de rest kunt beslissen.

Is Santa Cruz das Flores een bezoek waard?

Ja, voor een halve dag. Het walvisfabriekmuseum en het klooster zijn de twee beste plekken op het eiland om de geschiedenis ervan te begrijpen, en je kunt van de een naar de ander lopen.

Hoeveel tijd heb ik nodig voor de walvisfabriek?

Ongeveer een uur voor de fabriek, en nog eens 30 tot 45 minuten als je het milieucentrum ernaast meeneemt.

Zijn de musea elke dag open?

Niet betrouwbaar. De gepubliceerde tijden spreken elkaar tegen en veranderen per seizoen, dus bel het Museu das Flores op +351 292 592 159 en het milieucentrum op +351 292 542 447 voordat je gaat.

Kan ik zwemmen in Santa Cruz?

Ja, in de Piscinas Naturais do Altio, waar van half juni tot half september een strandwacht is. Ga 's ochtends, voordat de baden in de schaduw komen te liggen.