Vogels kijken op Flores: de vogelhut bij Lagoa Branca, de sterns van Alagoa en Amerikaanse dwaalgasten in oktober
Waar je op Flores per seizoen vogels kijkt: de vogelhut bij Lagoa Branca aan de PR03FLO, dougalls sterns en visdiefjes op de eilandjes van Alagoa (te zien vanaf het uitkijkpunt Caimbros, aan land gaan verboden volgens het parkplan van 2026, bootverkeer geregeld van april tot augustus), kuhls pijlstormvogels bij de kliffen in de schemering, Amerikaanse dwaalgasten in oktober bij Fajã Grande en Ponta Delgada, de boot naar Corvo eind oktober 2026 maar twee keer per week, en wat je doet met een neergestreken jonge pijlstormvogel tijdens SOS Cagarro, van 15 oktober tot 15 november 2026.
Flores geeft vogelaars twee heel verschillende reizen. Van april tot augustus broeden er zeevogels aan de kust: de eilandjes voor de noordoostkust hebben in sommige jaren de beste aantallen dougalls sterns van de Azoren, en in de schemering komen de kuhls pijlstormvogels terug naar de kliffen. In oktober wordt het eiland een zoekgebied voor Noord-Amerikaanse zangvogels en steltlopers die over de Atlantische Oceaan zijn gewaaid, met veel minder vogelaars dan op buureiland Corvo. In deze gids lees je waar je per seizoen zoekt, wat de officiële bronnen over de vogels zeggen, waar je niet mag komen en wat je in oktober en november doet met een jonge pijlstormvogel op de weg.
Wanneer je gaat
- April tot augustus is het sternseizoen. Het beheerplan van het natuurpark uit 2026 noemt april tot augustus als broedtijd van de sterns rond de eilandjes van Alagoa en wil in die maanden het bootverkeer daar regelen.
- Kuhls pijlstormvogels broeden van het voorjaar tot de herfst aan de kust. De jongen verlaten hun holen in oktober en november, precies wanneer de reddingscampagne SOS Cagarro loopt.
- Oktober is de maand van de Amerikaanse dwaalgasten. Wat er opduikt hangt af van de weersystemen boven de oceaan, dus een goede week boek je niet vooraf.
Lagoa Branca: de vogelhut op het plateau
Het Observatório de Aves da Lagoa Branca is een vogelkijkhut bij een van de kratermeren op het centrale plateau, aan de rand van het natuurreservaat Morro Alto e Pico da Sé. Visit Portugal beschrijft het als een plek om Amerikaanse vogels op doortrek te zien en schrijft dat je er komt over een speciaal aangelegd pad dat de rust van de plek niet verstoort. Het beheerplan van 2026 noemt de hut een bestaande voorziening die onderhouden, verbeterd en van nieuwe informatieborden voorzien moet worden. Reken er dus op dat hij er staat, maar niet per se in topconditie.
De hut ligt aan de PR03FLO, de officiële route van het uitkijkpunt bij de meren Negra en Comprida omlaag naar Fajã Grande en de waterval Poço do Bacalhau: 7 km, ongeveer drie uur, zwaar. Volgens de routepagina zie je onderweg de kleine zilverreiger, een trekvogel, en de grootste concentratie visdiefjes in het binnenland van het eiland. Wil je alleen naar de hut, loop dan vanaf de weg heen en terug in plaats van de hele afdaling te doen. Een oudere geocachebeschrijving uit 2011 raadt aan te parkeren aan de weg Ferros Velhos in het oosten of aan de onverharde toegangsweg naar Morro Alto in het westen.
Blijf op het pad. Het grootste deel van het plateau rond Morro Alto is volgens het plan van 2026 een gebied met integrale bescherming, waar je buiten de gemarkeerde paden en wegen niet mag komen. Het plateau maakt bovendien zijn eigen weer, en de routepagina waarschuwt voor regen en mist. Op een mistige ochtend zie je vanuit de hut niets, dus ga als de meren helder liggen.
Het plan noemt ook de Azorenhoutduif (pombo-torcaz dos Açores) als prioritaire soort voor monitoring in de reservaten in het binnenland. Let op de bosranden als je naar boven rijdt.
De noordoostkust: sterns op de eilandjes van Alagoa
Het Important Bird Area 'Costa das Flores' van BirdLife beslaat ongeveer 9,5 km² kust in drie stukken: de lage kust van Santa Cruz tot Fajã Grande, de hoge kliffen tussen Mosteiro en Lajes en de ongeveer 300 meter hoge klif bij Caveira. Er horen zo'n 20 eilandjes bij, en BirdLife noemt Baixa do Moinho en 'Ilhéu da Lagoa' de belangrijkste; de regionale teksten noemen die tweede groep de eilandjes van Alagoa. Op beide loopt sinds 1993 een monitoringprogramma voor de dougalls stern, en in sommige jaren heeft dit stuk kust de beste aantallen van de hele archipel. Ook visdiefjes broeden er.
De grootste bedreiging voor de sternkolonies is volgens BirdLife de mens. Het plan van 2026 zet daarom de Ilhéus da Alagoa, Baixa do Moinho en Ponta do Burquilhão onder integrale bescherming en voorziet in borden in de havens van Santa Cruz en Ponta Delgada dat je ze niet mag bezoeken. Ga er niet aan land, en houd tussen april en augustus met een kajak of boot ruim afstand.
Je kijkt dus van bovenaf. Het plan noemt onder de uitkijkpunten van deze kust de Miradouro dos Caimbros, die vanaf de weg ten noorden van Santa Cruz uitkijkt over de Baía da Alagoa en haar eilandjes, en de Miradouro da Alagoa. Een verrekijker is het minimum, een telescoop helpt bij de vogels op de eilandjes. Onze gids voor het noorden van Flores beschrijft de weg, de Baía da Alagoa en Ponta Delgada.
Pijlstormvogels en de open zee
De zee rond Flores en Corvo is een mariene Key Biodiversity Area van ongeveer 2.099 km², beoordeeld in 2008 en in het informatieblad beschreven als het grootste voorgestelde Important Bird Area van de archipel. Het blad noemt voor de twee eilanden ongeveer 73.000 kuhls pijlstormvogels, meer dan 580 paar kleine pijlstormvogels en 200 paar noordse pijlstormvogels, die nergens anders op de Azoren broeden. Ook het madeirastormvogeltje broedt hier, in kleine aantallen.
Voor de algemeenste heb je geen boot nodig. De officiële pagina van de PR02FLO, de wandeling van 13,2 km van Lajedo naar Fajã Grande, noemt de kustkliffen broedplaatsen van kuhls pijlstormvogel, visdief en dougalls stern. Kuhls pijlstormvogels zoeken de hele dag voedsel op zee en komen rond de schemering terug naar de kliffen, en je hoort ze voordat je ze ziet. Op een rustige avond werkt elk uitkijkpunt op het westen of zuidwesten.
Kleine pijlstormvogels en stormvogeltjes zijn nachtvogels die in holen op eilandjes en kliffen broeden; vanaf het land zie je ze niet. De boottochten op het eiland gaan naar zeegrotten en watervallen, niet naar vogels. Onze gids voor boottochten geeft de aanbieders en de prijzen voor 2026.
Oktober: Amerikaanse dwaalgasten
Flores en Corvo zijn de westelijkste eilanden van de Azoren, en Visit Azores noemt ze de eilanden om Amerikaanse zangvogels te zien. Corvo, klein en met één dorp, trekt de meeste vogelaars. Flores is groter en rustiger: meer terrein om af te zoeken, maar ook minder kans dat een ander de vogel al voor je heeft gevonden.
De bekendste plek is Fajã Grande aan de westkust. Birdingplaces, een Europese gids voor vogelplekken, noemt het de beste plek op de Azoren voor Noord-Amerikaanse dwaalgasten, vooral steltlopers, en noemt onder de topsoorten de kleine geelpootruiter, de amerikaanse oeverloper, de dwerglijster en de grijze junco, naast kuhls pijlstormvogel. Loop de velden, tuinen en beekmondingen onder de klif langzaam af en kom na elk front terug.
Ook het noorden is een ochtend waard. Het logboek van een bezoekende vogelaar uit oktober 2014 noemt in één week een amerikaanse bontbekplevier en een bobolink bij Ponta Delgada en een zwartvleugeltangare bij Ponta do Albarnaz. Het vermeldt ook dat er die maand maar een handvol vogelaars op Flores rondliep, tegen meer dan 40 op Corvo. Dat was één week in één herfst; die van jou wordt anders.
Komt er nieuws van Corvo, dan steekt de Roze Lijn van Atlânticoline vanuit Santa Cruz in ongeveer 40 minuten over. De boot heeft wel maar 12 plaatsen en voer vanaf de tweede helft van oktober 2026 alleen op dinsdag en zaterdag, heen om 10.00 uur en terug om 16.00 uur. Onze gids voor een dagtocht naar Corvo geeft het patroon per seizoen; controleer de dienstregeling voor jouw data en boek op tijd.
Regels die je moet kennen
- Je mag niet aan land op het Ilhéu de Maria Vaz voor de noordwestkust, een natuurreservaat met integrale bescherming, en ook niet op de eilandjes van Alagoa en Baixa do Moinho.
- In de beschermde kustgebieden is het verboden eieren te rapen of nesten te vernielen.
- Op het integraal beschermde deel van het plateau rond Morro Alto is lopen buiten de paden verboden.
- Dronevluchten boven de beschermde gebieden regelt hetzelfde plan; onze gids over de regels in het natuurpark legt de details uit.
SOS Cagarro: als je een jonge pijlstormvogel vindt
Elke herfst verlaten jonge kuhls pijlstormvogels 's nachts hun holen, raken in de war door straatlantaarns en landen op wegen en in dorpen, waar ze niet meer kunnen opstijgen. De campagne SOS Cagarro van 2026 is de 32e en loopt van 15 oktober tot 15 november 2026. In 2025 werden op de Azoren meer dan 7.500 jonge vogels opgehaald, en sinds het begin van de campagne meer dan 100.000.
Vind je er een:
- Leg een handdoek of trui over zijn kop en pak hem voorzichtig op. Hij kan bijten.
- Zet hem in een doos met luchtgaten en doe die dicht.
- Bel de lijn van SOS Cagarro, 800 292 800; daar hoor je waar je hem naartoe brengt.
Laat hem alleen zelf vrij als het dag is en de zee kalm. Rijd in deze weken na donker langzaam door de dorpen.
Op een regendag
Het milieu-informatiecentrum Boqueirão in Santa Cruz, in de oude tanks voor walvisolie van de walvisfabriek, gaat over de stand- en trekvogels van het eiland en over het leven in zee. De gepubliceerde openingstijden voor 2026: van 1 april tot 31 oktober dagelijks van 09.00 tot 12.30 uur en van 13.30 tot 17.00 uur, van november tot maart alleen op werkdagen. Bij slecht weer kan het dicht zijn, dus bel vooraf (+351 292 542 447). Onze gids voor Santa Cruz beschrijft de rest van het stadje.
Snelle antwoorden
Wanneer kun je op Flores het best vogels kijken? In oktober voor Amerikaanse dwaalgasten, van april tot augustus voor broedende sterns en van het voorjaar tot de herfst voor kuhls pijlstormvogels in de schemering.
Is er een vogelkijkhut op Flores? Ja: het Observatório de Aves da Lagoa Branca op het centrale plateau, bereikbaar via de route PR03FLO. Het beheerplan van 2026 voorziet in onderhoud en nieuwe informatieborden.
Mag ik de sterneilandjes bezoeken? Nee. De eilandjes van Alagoa, Baixa do Moinho en het Ilhéu de Maria Vaz zijn integraal beschermd, aan land gaan is verboden. Kijk vanaf de uitkijkpunten Caimbros en Alagoa.
Is Flores of Corvo beter voor dwaalgasten in oktober? Corvo heeft meer vogelaars en een klein zoekgebied. Flores heeft minder vogelaars en meer terrein. Logeer je op Flores, dan brengt de boot van Atlânticoline je op de dagen dat hij vaart naar Corvo als daar iets wordt gemeld.
Bronnen
- Diário da República, Decreto Regulamentar Regional 16/2026/A, beheerplan van het natuurpark van Flores (5 augustus 2026)
- Key Biodiversity Areas, Costa das Flores
- Key Biodiversity Areas, Corvo e Flores (marien)
- Visit Portugal, vogelkijkhut bij Lagoa Branca
- Azores Trails, PR03FLO Miradouro das Lagoas - Poço do Bacalhau
- Azores Trails, PR02FLO Lajedo - Fajã Grande
- Visit Azores, vogels kijken
- Birdingplaces, Fajã Grande
- Cream Tea Birding, Flores, oktober 2014
- RTP Açores, start van de 32e campagne SOS Cagarro (15 oktober 2026)
- Terra Azul, wat je doet met een neergestreken cagarro
- Visit Azores, milieu-informatiecentrum Boqueirão
Azores Guide
Auteur
Meer reistips
Ponta da Fajã op Flores: het gehucht onder de klif, de aardverschuiving van 1987 en de weg langs de watervallen
Ponta da Fajã is het eind van de weg aan de westkust van Flores: 1,8 km ten noorden van de zwemplek van Fajã Grande, voorbij de waterval Poço do Bacalhau van 90 meter, met de Ilhéu de Monchique voor de kust. Een rotsval op 19 december 1987 leidde tot de evacuatie van zo'n 50 bewoners en een hoogrisicodecreet in 1989; dat decreet is in augustus 2021 ingetrokken, maar het bouwverbod bleef, en er wonen nog steeds mensen. Wat er gebeurde, wat nu geldt, hoe je na regen veilig gaat kijken, de kerk uit 1898, het gesloten kustpad PR01FLO en de bus op werkdagen.
Caveira, Lomba en Fazenda: de dorpen aan de oostkust van Flores tussen Santa Cruz en Lajes
De drie parochies aan de weg van Santa Cruz naar Lajes hadden bij de volkstelling van 2021 76, 200 en 261 inwoners. Caveira heeft het dal van de Ribeira da Cruz met zijn vulkanische schoorstenen en de bron Poio Moreno van 24,8 °C, en een kerk die in 1880 met geld van emigranten openging; Lomba de kerk van São Caetano, herbouwd in de jaren 1750 en opnieuw in de jaren 1880; Fazenda, in 1919 de laatste parochie van Flores, de kerk van de Senhor Santo Cristo uit 1906, een voormalig navigatiestation van de NAVO en de enige restaurants op dit stuk. Wat je ziet, de twee Fazenda's, de feesten in augustus en de bus op werkdagen met de tarieven van 2026.
Lajedo en Mosteiro op Flores: het wrak van de Slavonia, de Rocha dos Bordões en twee kerken
De twee parochies in het zuidwesten van Flores hadden bij de volkstelling van 2021 75 en 19 inwoners. Voor Lajedo liep het Cunard-schip Slavonia op 10 juni 1909 in de mist aan de grond, zonder doden; de kerk van Mosteiro uit 1846 is betaald met een fortuin uit Macau; daartussen loopt de weg onder de ruim 200 basaltzuilen van de Rocha dos Bordões, die het natuurparkplan van 2026 afsluit voor publiek. Wat je ziet, de wandelroute PR02FLO, de bus op werkdagen met het tarief van 2026 en de weg na regen.